Lektury   •   Analizy i interpretacje wierszy   •   Motywy literackie   •   Epoki                                                                                                          

Sp鏎 „m這dych” i „starych”

Ideologiczna dyskusja, nazwana sporem „starej” i „m這dej” prasy zapisa豉 si w dziejach literatury wed逝g Tadeusza Bujnickiego i Henryka Markiewicza jako jedno z najg這郾iejszych wydarze dziennikarskich lat siedemdziesi徠ych XIX wieku. Dotyczy豉 przede wszystkim r騜nego stosunku do tradycji, religii, nauki, rozbie積ej oceny klas spo貫cznych oraz funkcji literatury i sztuki.

„Starzy”, reprezentuj帷y tradycyjne, niech皻ne wszystkim nowinkom pogl康y, zwolennicy szlacheckiego porz康ku, tradycji „bia造ch dwork闚” i podda雟twa ch這p闚 skupili si g堯wnie wok馧 „Biblioteki Warszawskiej”, „Tygodnika Ilustrowanego” i konserwatywnej prasy galicyjskiej („Czas”).

Ich ideowi przeciwnicy, wyznaj帷y wzory post瘼owe demokratycznego 鈍iatopogl康u mieszcza雟kiego, krytykuj帷y tradycjonalistyczny i zachowawczy ob霩, maj帷y z陰 opini o przesz這軼i, pot瘼iaj帷y wady narodowe, kt鏎e doprowadzi造 do rozbior闚, a potem do kl瘰ki powsta: listopadowego i styczniowego - wyst徙ili przede wszystkim na 豉mach pisma agresywnego, napastliwego - tygodnika spo貫czno-kulturalnego „Przegl康 Tygodniowy” (1866-1904). Publikowali tak瞠 w tygodnikach „Niwa” oraz „Prawda”.
„M這dych” reprezentowa g這wnie „mistrz polemicznych tekst闚” Aleksander 安i皻ochowski – autor znanego manifestu programowego My i wy z 1871 roku. Postulowa zerwanie z kurczowym trzymaniem si prze篡tk闚 szlachetczyzny, tradycyjnego sposobu 篡cia i gospodarowania (T. Bujnicki, Pozytywizm, s. 62), a tak瞠 skupienie si na racjonalizmie, materializmie, propagowanie idei Darwina, Colta, Milla czy Spencera. Jego wsp馧pracownikami byli Piotr Chmielowski, Julian Ochorowicz, J霩ef Kotarbi雟ki, Feliks Bogacki, Boles豉w Prus oraz Adam Wi郵icki (redaktor i wydawca „Przegl康u Tygodniowego”).

We wspomnianym artykule programowym My i wy 安i皻ochowski podkre郵i r騜nice pokoleniowe b璠帷e przeszkod w wyznawaniu tych samych racji. Pos逝giwa si g鏎nolotnym, og鏊nikowym stylem, nie szcz璠z帷 swych ideowych antagonist闚: „My jeste鄉y m這dzi, nieliczni, nie rz康z帷y si widokami materialnych korzy軼i, uwolnieni z obowi您ku ho責owania pewnym stosunkom i znajomo軼iom, wypowiadamy swoje przekonania otwarcie, nie l瘯amy si s康u i kontroli, pragniemy j rozci庵n望 na wszystkich, pragniemy pracy i nauki w spo貫cze雟twie, pragniemy wywo豉 si造 nowe, zu篡tkowa istniej帷e, skierowa uwag przed, a nie poza siebie – oto nasze wady. Wy jeste軼ie starzy, liczni, kr瘼owani mi璠zy sob tysi帷em niewidzialnych nici, skradacie si ze swoimi zasadami nie鄉ia這, 膨dacie w literaturze spokoju, nieruchomo軼i, ka瞠cie wszystkim patrzy w przesz這嗆, szanowa nawet jej b喚dy, chcecie, a瞠by was, tak jak senator闚 rzymskich, by豉 zawsze jedna tylko liczba, a瞠by was nikt nie s康zi, nikt o nic nie upomina – oto wasza zas逝ga. Czy id帷 tak odmiennymi drogami, mo瞠my si spotka kiedykolwiek i uszanowa wzajemnie swoje cele? Nigdy! Wiemy to – mi璠zy naszymi obozami popalone mosty, pozrywane groble” (A. 安i皻ochowski, My i wy, „Przegl康 Tygodniowy 1871).

strona:   - 1 -  - 2 - 

autor:

Karolina Marl璕a -



Drukuj  Wersja do druku     Wy郵ij  Wy郵ij znajomemu   Wy郵ij Popraw/rozbuduj artyku




Komentarze
artyku / utw鏎: Sp鏎 „m這dych” i „starych”





    Dodaj komentarz (komentarz mo瞠 pojawi si w serwisie z op騧nieniem)


    Imi:
    E-mail:
    Tytu:
    Komentarz:
     






    Matura i studia z klp.pl. Zobacz inne serwisy Kulturalnej Polski
    reklama, kontakt - Polityka cookies