Pozytywizm wobec romantyzmu
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Krytyczny stosunek do przeszłości stał się dla nowego pokolenia twórców, tzw. „młodych”, ideologiczną podstawową. Generacja popowstaniowa wykształciła nowy światopogląd, zupełnie odmienny do znanego z romantyzmu. Jednak jak podaje Michał Kuziak: „Stosunek pozytywistów do romantyków nie jest jednak jednoznacznie potępiający. »Młodzi« występowali przede wszystkim przeciw romantycznemu światopoglądowi (np. przeciw mesjanizmowi czy metafizyce), zwłaszcza – przeciw jego realizacji w polityce (poprzednie pokolenie zostało przez nich obarczone odpowiedzialnością za wywołanie i klęskę powstania styczniowego)”.

Mianem „młodych” określa się generację ludzi urodzonych w latach 1840-1850. Przeważnie pochodzili oni ze środowisk zdeklasowanej szlachty, przez co mówiło się o nich „wysadzeni z siodła”. Nazywa się ich również trzecim pokoleniem porozbiorowym. Jak zostało to już wspomniane, krytykowali oni swoich poprzedników za wywołanie i klęskę powstania styczniowego, ale należy nadmienić, że sami brali w nim udział. Okrucieństwo i bezsensowność tych walk często odbijała się na ich psychice, a prawie zawsze na światopoglądzie. Widać to na przykład w twórczości Elizy Orzeszkowej, która brała czynny udział w powstaniu: „Stałam się dwudziestoletnim świadkiem jednej z katastrof społecznych, najokropniejszych, jakie dostępnymi być mogą oczom śmiertelnych”.

„Młodzi”
obrali zupełnie odmienną drogę niż romantycy do odzyskania niepodległości. Doskonale zdawali sobie bowiem sprawę, iż kolejne powstanie zbrojne, tak jak wszystkie poprzednie, nie przyniesie żadnego skutku, a może doprowadzić nawet do „wykrwawienia się” Polski. Program polskich pozytywistów został omówiony w innym punkcie.

Różnice pomiędzy romantyzmem a pozytywizmem były bardzo widoczne na polu literackim. W drugiej połowie XIX wieku nie było już wieszczów, bardów, lecz pojawili się pisarze-naukowcy, pisarze-działacze czy pisarze-społecznicy. Nastąpiła instrumentalizacja literatury. Artyści zaczęli posługiwać się nim niczym narzędziem. Za pomocą swoich dzieł mieli na celu osiągnąć konkretne efekty. Zależało im na tym, by odbiorcy odpowiednio reagowali na poruszane przez nich treści. Na rzecz użyteczności odarli literaturę z metafizyki, tak charakterystycznej dla romantyzmu. W problematyce nastąpił zwrot ku treściom społecznym.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Janko Muzykant - charakterystyka
2  Charakterystyka Ramzesa XIII
3  Publicystyka (felieton, reportaż)



Komentarze
artykuł / utwór: Pozytywizm wobec romantyzmu







    Tagi: